1475 sayılı Kanunun 14. maddesinin 5. fıkrası, emeklilik için yaş dışındaki şartları tamamlayan işçiye kendi isteğiyle ayrılıp kıdem tazminatı alma hakkı tanır. Halk arasında "4500 gün" olarak bilinen bu hak, sigorta başlangıç tarihine göre farklı prim günü eşikleri içerir.
Bu sayfada üç dönemin şart tablosunu, SGK yazısının nasıl alınacağını, yazının tekrar alınıp alınamayacağını ve en sık yapılan usul hatasını bulacaksınız.
Şartlar: sigorta başlangıcına göre tablo
Hak, ilk sigortalı çalışmaya başlama tarihine göre belirlenir:
- 08.09.1999 öncesi: 15 yıl sigortalılık süresi + 3600 prim günü.
- 09.09.1999 – 30.04.2008 arası: 25 yıl sigortalılık + 4500 prim günü veya süre şartı aranmaksızın 7000 prim günü.
- 01.05.2008 sonrası: başlangıç yılına göre kademeli 4600 günden 5400 güne kadar prim günü (her yıl 100 gün artar; 2016 ve sonrası için 5400 gün).
SGK yazısı nasıl alınır?
Şartları taşıyan işçi önce SGKya başvurarak "kıdem tazminatı alabilir" yazısı temin eder. Kurum sistem üzerinden inceleme yapar ve şartlar sağlanıyorsa yazıyı verir.
Kritik usul kuralı: SGK yazısı işverene sunulmadan iş akdi feshedilmemelidir. Yazıyı almadan istifa dilekçesi veren işçiler en sık bu hataya düşer; yazısız fesihte işveren ödemeyi reddedebilir ve ispat güçleşir.
Yazı, istifa dilekçesiyle birlikte işverene sunulur. İşveren ödemezse arabuluculuk ve ardından iş mahkemesi yoluna başvurulabilir.
SGK yazısı birden fazla alınabilir mi?
Evet. Mevzuatta yazının yalnızca bir defa alınabileceğine dair hüküm bulunmamaktadır.
Mevcut işyerinden yazıyla ayrılıp kıdemini alan işçi, yeni bir işyerinde en az bir yıl çalıştıktan sonra şartları yine taşıyorsa tekrar SGK yazısı alıp tekrar kıdem tazminatı talebiyle ayrılabilir. Hak tek seferlik değildir.
Eksik prim günü nasıl tamamlanır?
Prim günü eksiği olanlar borçlanma yoluyla gün kazanabilir: erkeklerde askerlik borçlanması, kadınlarda doğum borçlanması eksik primleri tamamlamada kullanılabilir.
Borçlanma tutarları ve başvuru, SGKya yapılır; hangi dönemlerin borçlanılabileceği kişisel sigorta geçmişine göre değişir. 5510 m.41 uyarınca askerlik ve doğum borçlanması gibi süreler prim gününe eklenebilir; hangi sürelerin borçlanılabileceği kişisel sigorta geçmişine göre değişir, başvuru SGKya yapılır.
İşsizlik maaşı alınabilir mi?
Hayır. İşsizlik ödeneği için işçinin kendi istek ve kusuru dışında işsiz kalması gerekir. SGK yazısıyla kendi isteğiyle ayrılan işçi işsizlik maaşı alamaz.
Bu ayrım önemlidir: kıdem tazminatı hakkı doğar, ancak işsizlik ödeneği doğmaz. İki hak farklı şartlara bağlıdır.
Hesaplama nasıl yapılır?
Tutar hesabı standart kıdem formülüyle yapılır: giydirilmiş brüt ücret x çalışma yılı, tavan kontrolü ve binde 7,59 damga vergisi. 4500 gün şartı yalnızca hakkın doğumuna ilişkindir; hesap yöntemini değiştirmez.
Hesaplayıcıyla tutarınızı hesaplayabilirsiniz.
Dönemlere göre örnek hesaplamalar (2026 rakamları)
Üç dönemin her birinden bir örnekle hakkın nasıl işlediğini görelim. Hesaplarda 2026 H2 tavanı (73.729,87 TL) esas alınmıştır:
| Sigorta başlangıcı | Şart | Örnek durum | Sonuç |
|---|---|---|---|
| 1995 (08.09.1999 öncesi) | 15 yıl + 3600 gün | 1995 girişli, 4200 prim günü olan işçi | Hak doğar; 15 yıl sigortalılık da dolmuşsa SGK yazısı verilir. |
| 2003 (1999–2008 arası) | 25 yıl + 4500 gün | 2003 girişli, 4600 prim günü, 25 yıl dolmuş | Hak doğar. 25 yıl dolmamışsa 7000 gün alternatifi kontrol edilir. |
| 2012 (2008 sonrası) | Kademeli 5000 gün* | 2012 girişli, 5100 prim günü olan işçi | Hak doğar. 2012 girişi için eşik 5000 gündür (2008: 4600 + 4×100). |
Borçlanma senaryoları: eksik gün nasıl kapatılır?
Prim günü eksiği, 5510 sayılı Kanun m.41 kapsamındaki borçlanma süreleriyle kapatılabilir. En yaygın iki senaryo:
Askerlik borçlanması: 18 ay (540 gün) askerlik yapan bir erkek işçi, bu sürenin tamamını veya bir kısmını borçlanarak prim gününe ekletebilir. Örneğin 4500 gün şartında 4100 günü olan işçi, 400 günlük askerlik borçlanmasıyla eşiği aşar.
Doğum borçlanması: Sigortalı çalışırken doğum yapan kadın işçi, her çocuk için 2 yıla (720 gün) kadar borçlanma yapabilir; en fazla 3 çocuk (2160 gün) borçlanılabilir. Örneğin 3800 günü olan bir kadın işçi, tek çocuk için 720 gün borçlanarak 4520 güne ulaşır.
Borçlanma başvurusu SGKya yapılır; ödenecek tutar, başvuru tarihindeki prime esas kazanç alt ve üst sınırlarına göre hesaplanır. Borçlanma ödemesi yapılmadan günler prim hesabına işlenmez.
e-Devlet üzerinden SGK yazısı başvurusu: adım adım
SGK yazısı için fiziken kuruma gitmek şart değildir; e-Devlet üzerinden başvuru yapılabilir:
- 1. e-Devlete giriş yapın ve "SGK" aramasına "kıdem tazminatı" yazın; ilgili başvuru ekranını açın.
- 2. Sigorta başlangıç tarihinizi ve prim günü toplamınızı sistem üzerinden kontrol edin; eşiği sağladığınızdan emin olun.
- 3. Başvuruyu tamamlayın. SGK, kayıtlarınızı inceleyip şartları sağlıyorsanız "kıdem tazminatına esas yazı" düzenler.
- 4. Yazıyı aldıktan sonra istifa dilekçenizi hazırlayın; dilekçede 1475 m.14/5e dayandığınızı açıkça belirtin.
- 5. Yazı ve dilekçeyi birlikte işverene teslim edin; teslimi yazılı belgeleyin (elden teslimde imza karşılığı veya iadeli taahhütlü posta).